Auteur: Martijn Arns

rTMS ofwel magnetische hersenstimulatie is een nieuwe behandelvorm bij depressie als alternatief voor antidepressiva. Na ruim 20 jaar onderzoek en de eerste praktijkervaringen, blijkt deze behandelvorm zeer goede effecten te hebben met nagenoeg geen bijwerkingen. Transcraniële magnetische hersenstimulatie (rTMS) is onderdeel van een nieuwe ontwikkeling waarbij de behandeling van psychiatrische stoornissen steeds meer gelokaliseerd en gepersonaliseerd wordt toegepast. Naast rTMS horen ook Deep brain stimulation en EEG-biofeedback tot deze nieuwe stroming in de gezondheidszorg, namelijk Personalized Medicine. De doelstelling van Personalized Medicine is te komen tot een hogere effectiviteit van behandelingen met minder bijwerkingen.

Afgelopen maand zijn de resultaten gepresenteerd van de eerste grootschalige gecontroleerde studie naar de effecten van rTMS behandeling. In deze studie werden meer dan 300 depressieve patiënten behandeld met rTMS. Dit waren allemaal patiënten die niet reageerden op antidepressiva zoals seroxat en prozac. Dit onderzoek - gepubliceerd in het internationale tijdschrift Biological Psychiatry door O'Reardon en collega's - laat zien dat rTMS een veilige en effectieve behandeling is, bij depressieve patiënten die niet reageren op antidepressiva.

Wat is rTMS?

rTMS staat voor repetitive Transcranial Magnetic Stimulation, ofwel herhaalde magnetische stimulatie. Door middel van een pulserend magnetisch veld worden specifieke delen van de hersenen gestimuleerd met als doel de doorbloeding en elektrische activiteit in een specifiek gedeelte van de hersenen toe of af te laten nemen. Met behulp van deze therapie kan afwijkende activiteit genormaliseerd worden waardoor ook de bijbehorende depressieve klachten af zullen nemen. In onze praktijk wordt rTMS verder ingebed met cognitieve gedragstherapie. De therapie wordt uitgevoerd in samenwerking met een team van specialisten zoals een Klinisch Psycholoog, Biologisch Psycholoog en een rTMS specialist - tevens psycholoog.

In Nijmegen wordt rTMS voor de behandeling van depressie uitgevoerd in combinatie met cognitieve gedragstherapie. Op basis van toegepast hersenonderzoek (QEEG) wordt een gepersonaliseerd behandelplan opgesteld. Dit bestaat uit de bepaling van het juiste hersengebied en de passende stimulatiefrequentie.

In de figuur hieronder zijn de eerste resultaten te zien van de rTMS behandeling bij de eerste 10 depressieve cliënten behandeld met op QEEG gebaseerde rTMS. De grafiek geeft de Beck's Depression Inventory (BDI) score weer, wat een veel gebruikte maat is om de ernst van een depressie te meten. Deze vragenlijst wordt doorgaans elke 5 sessies afgenomen om te bepalen of de therapie effect heeft of niet. De cut-off score van de BDI is een score van 13 (rode lijn), een score lager dan 13 betekend dat er geen sprake meer is van een depressie. In onderstaande grafiek is duidelijk te zien dat gemiddeld na 15 sessies cliënten een 'normale' BDI score laten zien!

De eerste voorlopige resultaten laten het volgende zien:

• 1) Na 20 sessies laten 9 van de 10 patiënten - 90% - een volledige remissie zien, dat wil zeggen, zij laten een BDI score zien van onder de 13.
• 2) Binnen 15 sessies is er een meer dan 65% gemiddelde afname van depressieve gevoelens (BDI score).
• 3) Gedurende deze sessies zijn er geen ernstige bijwerkingen gerapporteerd.
• 4) 40% van deze patiënten was medicatie vrij en 60% gebruikte antidepressieve medicatie (die veelal werd afgebouwd gedurende of na de rTMS behandeling).
• 5) Naast deze 10 patiënten was er 1 drop-out en is er 1 patiënt geexcludeerd wegens contra-indicaties.
• 6) Momenteel worden nog meer gegevens verzameld en in 2008 hopen we deze gegevens verder uit te bereiden en meer gegevens te kunnen rapporteren op basis van een grotere groep. Echter, deze voorlopige resultaten zien er erg veelbelovend uit.

Ter vergelijking, Antidepressiva zoals citalopram laten remissies zien van maximaal 33% (Trivedie et al., 2006; STAR*D trial) en maar 30-50% van de cliënten reageren op Antidepressieve medicatie.

Geplaatst door: Brainclinics (Groningen, Nijmegen, Amsterdam, Eindhoven, Valkenburg, Almelo).

Voor meer informatie over dit onderwerp, de resultaten en een demo video zie ook www.brainclinics.com